Nu te zien: bijzondere replica Romeinse gezichtshelm

donderdag 26 januari 2012

In Museum het Valkhof is vanaf deze maand een replica te zien van een ijzeren gezichtshelm uit het midden 1ste eeuw. Deze is samen met enkele andere helmen in 1991 gevonden op het Kops Plateau in Nijmegen. Restaurator Archeologie van Museum Het Valkhof, Ronny Meijers, heeft samen met Duitse collega’s, de helmen uitvoerig onderzocht. Tijdens het project ontdekten zij, hoe helmen en maskers gemaakt zijn en hoe ze er oorspronkelijk uitgezien moeten hebben.
De nieuwe reconstructie van één van de helmen geeft een goede indruk van het oorspronkelijke uiterlijk, dat bijzonder fraai en indrukwekkend was. Het is nog niet helemaal duidelijk of de gezichtshelm alleen een kostbaar  statussymbool was of dat het ook in de strijd gebruikt werd. Misschien wel beide.

Kostbaar, mooi en sterk
Het ijzeren masker van de helm was met een dunne laag zilver bedekt. De drie gaatjes op elke wang stellen waarschijnlijk tatoeages voor. zijn De knoppen van de klinknagels onder de oren zijn ingelegd met niëllo, een mengsel van zilver, lood en zwavel. Uit het onderzoek is gebleken dat het ijzer van het masker uit meerdere lagen bestond. Het gebruikte ijzer is nagemaakt en is o.a. beproefd door middel van schietproeven met een replica van een ballista, een Romeinse kruisboog. Het bleek bijzonder sterk te zijn.

Vlechten van paardenhaar
Op de buitenzijde van de originele helm waren, geconserveerd in de corrosie van het ijzer, restanten van een kunstig vlechtwerk bewaard gebleven. Het bleek om paardenhaar te gaan dat met een soort lijm op het ijzer bevestigd moet zijn geweest. Welke kleur het gebruikte paardenhaar had, was helaas niet meer vast te stellen. In de reconstructie is ervoor gekozen om meer kleuren te gebruiken. Bij het maken van de replica bleek duidelijk hoeveel werk er in de bekleding van de helm ging zitten; waarschijnlijk kostte dit  meer dan150 uur! En dan is het maken van helm en masker zelf  nog niet eens meegerekend…

Meer weten over de helm?
In de museumwinkel is een boekje het helmenonderzoek te koop. (F. Willer en R. Meijers, ‘Achter het Zilveren Masker’). Het tijdschrift 'De Ingenieur' heeft een uitgebreid artikel geschreven over de replica. Ook heeft de Duitse radio aandacht besteed aan de replica. Het item is terug te beluisteren via deze link:http://www.dradio.de/dlf/sendungen/forschak/1642801/

De replica is te zien in Museum Het Valkhof. Het museum is geopend van dinsdag tot en met zondag van 11.00 uur - 17.00 uur. Kijk voor meer informatie op www.museumhetvalkhof.nl.