Columns
Column van conservator Ruud Priem
dinsdag 04 mei 2010 16:00
Het openen van tentoonstellingen is niets nieuws voor een museum, maar het gebeurt vrijwel nooit dat er een compleet nieuwe museumzaal kan worden geopend. Op donderdag 29 april was het zover: de permanente expositie over de Vrede van Nijmegen zaal op de benedenverdieping van Museum Het Valkhof werd op een feestelijke wijze gepresenteerd aan genodigden. In een grote ruimte van zo’n 300 vierkante meter, bestaande uit twee met elkaar verbonden zalen vol schilderijen, prenten, drukwerk, kunstnijverheid en een indrukwekkende serie wandtapijten, maken onze bezoekers voortaan kennis met een bijzonder verhaal uit de Nijmeegse èn Europese geschiedenis. Van 1678-79 was de stad even het politieke centrum van Europa. Er vonden onderhandelingen plaats over de beëindiging van verschillende Europese oorlogen. Diplomaten, dames van plezier, burgers en soldaten verbleven allemaal in de Waalstad. De hele stad stond op zijn kop.
Dat laatste was afgelopen donderdag ook weer even aan de orde, zeker in het museum. Daar was het entreegebied met de monumentale trappen als nooit tevoren gevuld met muziek: 70 klinkende stemmen van de Koninklijke Zangvereening Nijmeegs Mannenkoor, afgewisseld met de dartele zangstemmen van het gezelschap Vokaal Verhaal, brachten de genodigden in de stemming. Ze luisterden naar Europese liederen en fragmenten uit de oudst bekende opera in het Nederlands, De Triomferende Min, waarvan de tekst speciaal werd geschreven voor de Vrede van Nijmegen. Prachtige muziek! Tussentijds droeg de stadsdichter Jaap Robben in drie talen een speciaal voor de gelegenheid geschreven gedicht voor. Naast het Nederlands, ook in het Spaans en Frans, omdat de ambassadeurs van Spanje en Frankrijk in het Koninkrijk der Nederlanden, de excellenties Don Juan Prat y Coll en Jean François Blarel, de nieuwe museumzaal openden. Vanwege het drukke wegverkeer duurde het donderdag even voordat ze konden worden verwelkomd, maar de openingshandeling was er niet minder feestelijk om. Met ganzenveren die zwierig dansten over het papier, tekenden de twee ambassadeurs gastenboeken, zittend voor het schilderij van Henri Gascard waarop hun voorgangers van drie eeuwen geleden de Vrede van Nijmegen tekenen. Samen met burgemeester Thom de Graaf en directeur Marijke Brouwer, waren vele genodigden daar getuige van.
De eerste reacties op de nieuwe zaal waren heel enthousiast. Er waren zelfs bezoekers die dachten dat de nieuwe vloer van verouderde eikenhouten planken in de wandtapijtenzaal de originele was uit het stadhuis! Belangstelling van de pers was er ook volop, zowel uit de stad en regio (waaronder De Gelderlander en omroep Nijmegen 1) als landelijk, met een mooi stuk van Wim Wirtz in de zaterdagbijlage van De Volkskrant. De gepaste dankzegging aan de BankGiro Loterij, die de totstandkoming van de Vrede van Nijmegenzaal steunde, naast de Gemeente Nijmegen en de Provincie Gelderland, kwam voorbij in een Ster&Cultuurspot op TV en in advertenties in Trouw, De Volkskrant en het NRC. Voor alle collega’s en externe bedrijven die de afgelopen jaren hard hebben gewerkt aan de realisatie van dit project, was de opening het sluitstuk van een inspirerende reis. En het museum heeft er uithangbord van jewelste bij. Komt dat zien!
Ruud Priem
Conservator Oude Kunst
Column van Odette Straten en Marjolein Nagengast
donderdag 10 december 2009 17:12
Het Scriptorium is het speciale kinderatelier voor kinderen van 7 tot 12 jaar bij de tentoonstelling ‘De wereld van Katherina’. Gezien onze goede ervaring met ontwerpster Marga van den Heuvel van Studio Appeltje-S voor het boek ‘Stinkend Rijk’ hebben we haar ook gevraagd deze ruimte in te richten. En alweer verbaasde Marga ons met een ontwerp dat nog veel mooier, aantrekkelijker en leuker was dan wij in onze meest creatieve dromen konden voorstellen. Een spoor van groengouden motieven leidt van de receptie naar de ingang van het Scriptorium. De eerste stap over de drempel van het Scriptorium ontneemt je even de adem, droom je of ben je werkelijk beland in de kleurrijke miniaturen uit de getijdenboeken van de 15e eeuw? Overal op de muren en de vloeren vind je een prachtig middeleeuws motief van blauw, groen en goud, miniaturen zo hoog als het plafond en fabeldieren duikelend over de muren.
Gewend aan het sfeervol gedimde licht zie je tien knalgroene lessenaars staan. In elke lessenaar zit een andere opdracht. Werken met echte objecten vinden we belangrijk. Zo hebben we een proef bedacht met aardewerk uit de 15e eeuw. Kinderen mogen zelf de honderden jaren oude voorwerpen vastpakken. Zo kunnen ze van heel dichtbij ontdekken hoe bijvoorbeeld een middeleeuwse pispot er precies uitzag en als ze willen kunnen ze er zelfs aan ruiken! Ook wilden we graag dat kinderen met bladgoud kunnen experimenteren. Al in de middeleeuwen was dit monnikenwerk. Bladgoud is namelijk heel dun en daardoor moeilijk vast te pakken. Dagenlang hebben we testen gedaan (af en toe vinden we nog snippertjes bladgoud op het bureau) maar het is gelukt. We hebben een proef ontwikkeld waar je echt kunt vergulden.
De miniaturen uit het getijdenboek hebben zoveel schitterende kleuren, ook dat mocht niet achterwege blijven in ons Scriptorium. Samen met gastconservator Rob Dückers hebben we gekeken welke verfpigmenten interessant waren om te onderzoeken met kinderen. Rob weet veel over verftechnieken in de middeleeuwen en raadde bijvoorbeeld af om de pigmenten loodwit en arsenicumgeel te gebruiken. Veel te giftig! Wel hebben we echt lapis lazuli, een edelsteen. In de 15e eeuw was dat het duurste verfpigment waar je prachtig blauw mee maakte. Ook nu nog kost dat meer dan 200 euro voor 10 gram verfpoeder.
De andere lessenaars hebben we gevuld met weer heel andere onderwerpen. Middeleeuwse kleding en stoffen, muziekinstrumenten uit de 15e eeuw, de kalender van 500 jaar geleden, middelen om handschriften te ontcijferen en nog veel meer. Eigenlijk kun je het beste een keer mee doen (of komen kijken als je ouder bent dan 12 jaar). In de kerstvakantie is Het Scriptorium elke dag geopend van 12.00 tot 17.00 uur, ook op de maandagen.
Door de educatoren Odette Straten en Marjolein Nagengast
