Vriend worden
Als Vriend van Museum Het Valkhof heeft u de volgende voordelen:
- Gratis toegang tot Museum Het Valkhof (exclusief eventuele toeslagen)
- Uitnodigingen voor exclusieve rondleidingen en lezingen
- Speciale kortingen in de museumwinkel
- Viermaal per jaar de Vriendennieuwsbrief thuisgestuurd
- Gratis de publicaties in de reeks Museumstukken
- Mogelijkheid deel te nemen aan excursies/reizen naar musea in binnen- en buitenland
Doelstelling
De vereniging Vrienden van Museum Het Valkhof wil belangstelling wekken voor het museum. We willen de belangen van het museum behartigen en aankopen mogelijk maken, via de Guyotstichting. In de museumwinkel werken vrijwilligers van onze vereniging.
Kosten lidmaatschap vanaf 2010
- Persoonlijk lidmaatschap € 33,- per jaar
- Jongerenlidmaatschap t/m 25 jaar € 22,- per jaar
- Gezinslidmaatschap € 44,- per gezin per jaar (kinderen tot 15 jaar inbegrepen)
- Lidmaatschap voor het leven € 440,- p.p. € 525,- voor 2 personen
- Lidmaatschap voor het leven € 330,- p.p. (ouder dan 60 jaar) € 385,- voor 2 personen
Meld u aan als vriend van het museum.
Activiteiten Vrienden
KOMENDE VRIENDENACTIVITEITEN:
Vriendendag zaterdag 27 maart 2010
Op zaterdag 27 maart is de jaarlijkse Vriendendag. Voorafgaand aan de drie lezingen vindt de Algemene Ledenvergadering plaats. Nadere informatie volgt eind januari.
Tien euro korting op collectieboek Museum Het Valkhof
Als Vriend heeft u een kortingsbon van 10 euro ontvangen voor het nieuwe collectieboek van het museum, van Trajanus tot Tajiri – collectie Museum Het Valkhof. Het boek is vanaf 2 december 2009 in de Museumwinkel te koop. Door onvoorziene omstandigheden had de productie van het nieuwe collectieboek enige vertraging opgelopen.
SELECTIE VAN EERDERE VRIENDENACTIVITEITEN:
Excursie Leuven op 4 november 2009
Op woensdag 4 november werd een bezoek gebracht aan de tentoonstelling Rogier van der Weyden/1464- De passie van de Meester in Leuven. Rogier van der Weyden wordt door velen beschouwd als de invloedrijkste 15de -eeuwse schilder uit de Nederlanden. De reis was volgeboekt (2 volle bussen met Vrienden).
Speciale vriendenontvangst bij 'De wereld van Katherina' 10 en 11 oktober 2009
Tijdens het openingsweekend op zaterdag 10 en zondag 11 oktober ontvingen Vrienden op vertoon van hun Vriendenpas gratis toegang tot de tentoonstelling, de toeslag hoefde niet betaald te worden. Speciaal voor Vrienden is zondag 11 oktober tweemaal een korte toelichting op de totstandkoming van de tentoonstelling gegeven. Meer dan 150 Vrienden hebben de lezing door Ruud Priem bijgewoond.
Excursie Oxford 20-25 september 2009
De najaarsreis voerde naar Engeland, naar o.a. Oxford, Bath en Straford-upon-Avon.
Excursie naar Haltern en Kalkriese 27 juni 2009
Op zaterdag 27 juni 2009 is een dagexcursie naar Haltern en Kalkriese geweest. De tentoonstellingen Imperium en Konflikt in respectievelijk Haltern am See en in Kalkriese brachten de vrienden terug naar de voor Romeinen catastrofale gebeurtenis van 9 na Christus.
Vriendendag 21 maart 2009
Op zaterdag 21 maart is de jaarlijkse Vriendendag gehouden. Een honderdtal Vrienden was aanwezig op deze informatieve en gezellige middag. Na de algemene ledenvergadering is door Anton Aelberts, voorzitter Vrienden van Museum Het Valkhof, de Vriendendag geopend. Marijke Brouwer, directeur van het museum, keek vervolgens terug op 2008 en lichtte komende activiteiten toe. Hierna vonden drie geanimeerde lezingen plaats over uiteenlopende onderwerpen. Afsluitend werd een borrel aangeboden.
Voor Vrienden was deze dag gratis te bezoeken. Eveneens was een speciaal gesigneerd boek van Jan Jansen te koop.
Museumstuk 2008 (gratis voor Vrienden)
De reeks Museumstukken, een tweejaarlijkse uitgave van de Vrienden van Museum Het Valkhof, heeft van oudsher als doel om achtergrond en context te bieden aan topstukken uit de museumcollectie. De reeks presenteert (kunst)historisch onderzoek dat wil bijdragen tot een beter begrip voor de complexiteit van deze topstukken.
Een nieuwe inhoud, voor het eerst een topstuk uit de moderne collectie, vraagt om een nieuwe opzet. Geïnspireerd door het idee van ‘de verbeelding aan de macht' dat zo kenmerkend is voor dit werk van Tajiri, heeft de redactie ervoor gekozen om aan de complexiteit van de verbeelding recht te doen door drie auteurs uit te nodigen om ieder vanuit zijn eigen perspectief op Machine No. 2 te reflecteren.
De Guyotstichting (zilver)
Dochter van de Vrienden
De Guyotstichting is een 'dochter' van de Vrienden, die als taak heeft het uitbreiden van de verzameling van het museum door aankopen die in eeuwigdurend bruikleen worden afgestaan.
Hieronder een drietal voorwerpen van de Guyotstichting, beschreven door Gerard Lemmens. Bent u nieuwsgierig geworden naar deze en andere voorwerpen van de Guyotstichting? Bekijk ze in Museum Het Valkhof.
Een soezenmand van Jan Willem Pas
In 1989 kocht een van de twee “voorouders” van de stichting, de Vrienden van het Nijmeegs Museum’Commanderie van Sint-Jan’ van een verzamelaar te Veenendaal een grote, 32 cm lange en 27 cm hoge soezenmand. Daarmee werd een derde exemplaar van dit type tafelgerei bekend van de hand van de Nijmeegse zilversmid Jan Willem Pas (1765-1839). Al in 1955 was een dergelijke mand het pronkstuk van de Nijmeegse afdeling op de expositie Gelders Zilver in het Arnhemse Gemeentemuseum. Deze mand, uit een Bossche collectie, was bij de tentoonstelling Nijmeegs Zilver in de Commanderie in 1983 al niet meer vindbaar doch gelukkigerwijze bleek een verzamelaar in onze stad een vrijwel identiek exemplaar te bezitten dat toen kon worden geëxposeerd. De vreugde over de verwerving van een eigen exemplaar voor ons museum werd aanleiding tot een discussie over de vorming van een bescheiden aankoopbeleid van de Vrienden ter ondersteuning van de museumcollectie die uitmondde in de keuze voor Nijmeegs zilver.
De drie manden zijn langwerpig ovaal en hebben de vorm van een schuitvormige bak met een scharnierend hengsel op een elliptische voet met een hoge rand. De decoratie bestaat uit uitgezaagde ornamenten en bloem- en bladmotieven, met fijn graveerwerk versierd. Op de bak vormt deze versiering een brede strook langs de bovenrand; van de voet is de standring uitgezaagd en van het hengsel het bovengedeelte.
De drie zijn op overeenkomstige wijze gemerkt met de initialen van de maker, IWP, de stedelijke adelaar zonder keizerskroon (die de Fransen in 1794 hebben afgeschaft), de stadsletter N, nog wél met kroon, en het keurmeesters(jaar-)teken D. Het is verleidelijk daaruit af te leiden dat de drie manden gelijktijdig gemaakt zijn doch daarvoor vormt de ‘jaar’letter geen argument. Tot 1794 merkte men het stedelijk zilver (twee)jaarlijks met de opeenvolgende letters van het alfabet, ter controle op het zilvergehalte. Toen men na de verovering door de Fransen al dergelijke regelingen opschortte, hield Nijmegen – omdat er toch enige regel moest zijn – de letter D van 1794 aan en gebruikte deze tot koning Lodewijk Napoleon in 1807 een nieuw, landelijk keurmerk invoerde. De datering van de manden ligt dus tussen 1794 en 1807.
De perfect uitgevoerde mand straalt een vanzelfsprekende luchtigheid uit – in overeenstemming met het gebak dat zij moet opdienen – en past volkomen binnen de licht-classicistische vormen van de Nederlandse Lodewijk XVI-stijl. Pas’ latere werk is even klassiek doch wat zwaarder en zou eerder tot de empire-stijl gerekend kunnen worden. Evenals al zijn werk zijn de manden gemaakt in zijn atelier-winkel, het huis “in den Bril” aan de zuidzijde van de Grote Markt. Zijn welgestelde ouders hadden dit pand in 1789 van de zilversmid Abraham te West gekocht en schonken het een jaar daarna aan hun zoon die zijn leertijd als goudsmid in Den Haag had afgesloten en aldaar kort voor de terugkeer naar zijn vaderstad getrouwd was. Gezien de belangrijke opdrachten die hij in Nijmegen kreeg (o.a voor de stad en de Stevenskerk) moet hij wel als de voornaamste van de zilversmeden gegolden hebben. Met werkstukken als onze soezenmanden bewijst hij niet alleen kwaliteit te kunnen leveren doch ook neus te hebben voor nieuwe vormen zoals deze, die samen met de (hengsel- en voet-loze) broodmanden in zijn tijd in de mode kwamen. In tegenstelling tot de immense populariteit van de zilveren broodschalen tot in onze tijd toe zijn de soezenmanden slechts een kortstondig modeverschijnsel gebleven.
Zilver en agaat; een doos van Willem Schiff
Een van de meest uitzonderlijke kunstwerken is een, bijna modern of zelfs tijdloos ogende, bijna tien centimeter hoge doos. Zij bestaat uit zes plaatjes van gepolijst bruin agaatsteen, gemonteerd in strakke omlijstingen van zilver. Wij waren in 1994 toen we de doos via een Haarlemse kunsthandel van een particulier in die stad aankochten buitengewoon verrast: in 1983 exposeerden wij namelijk op de tentoonstelling Nijmeegs Zilver 1400 – 1900 een vrijwel identieke doos uit de collectie van het Arnhems gemeentemuseum, die tot dan toe als een unicum in het Nederlands zilver gold. Verbazing werd bezorgdheid, toen de conservator kunstnijverheid van het Arnhems Museum ons belde en informeerde hoe we aan ‘hun’ doos kwamen. Bij een inbraak bleek deze namelijk ontvreemd te zijn en nog kort geleden informeerde Arnhem zelfs opnieuw met dezelfde vraag! Gelukkig konden we aan de hand van de patronen in het agaat aantonen dat ons exemplaar een ander was! Verder bleken beide dozen op minieme verschillen na geheel identiek, met dezelfde zilvermerken: Nijmeegs stadswapen, gekroonde N, meesterteken WS voor Willem Schiff (Nijmegen 1706 – 1775) en de keurmeestersletter K voor 1762 – 1763.
Wat de functie van deze dozen was is niet bekend. Aanvankelijk, toen er slechts één leek te bestaan, dacht men aan een theebus, en later aan gebruik voor de twee destijds meest gebruikte theesoorten, zwarte en groene. Dat is echter niet erg aannemelijk want een van de essentiële punten voor dergelijke voorwerpen is de goede afsluitbaarheid en de kleine opening; bij deze kistvormige dozen is het gevaar van aromaverlies veel te groot. Veel waarschijnlijker is dat beide dozen behoren bij hetzelfde toiletstel, een soort luxe artikel dat sinds de zeventiende eeuw bestaat, en dat tot midden twintigste eeuw als ‘kapstel’ voortleefde. De oude zilveren stellen hadden, behalve spiegelomlijsting, kandelaar(s) en borstelruggen, verscheidene dozen, onder andere voor de, met name in de pruikentijd veelvuldig gebruikte poedersoorten. Onze doos moet dan wel bij een uitzonderlijk rijk stel behoord hebben.
Een dergelijk bijzonder werkstuk past goed in het beeld dat we ons van Willem Schiff kunnen vormen. Gegevens over hem en zijn grote atelier in de Broerstraat (ter hoogte van ‘Blokker’) zijn uiterst schaars, in contrast met het uitzonderlijk hoge aantal zilverwerken dat van hem bekend is en dat niet alleen van fraaie kwaliteit is maar ook uitzonderlijk veel verschillende soorten objecten omvat. Interessant is hoe men in zijn oeuvre goed de modewijziging van strakke Régence vormen via uitbundig Rococo naar sobere Louis XVI stijl kan volgen. De vrij oud - 70 - geworden meester is tot aan zijn dood in 1775 blijkbaar actief gebleven; hij was in 1773 – 1774 voorzitter van het zilversmedengilde en had voldoende gekwalificeerde medewerkers in dienst om het zijn weduwe mogelijk te maken het atelier nog enkele jaren voort te zetten.
De zilveren tabakspot van Peter Schreers
Vanaf de voorbereidingstijd van de expositie Nijmeegs Zilver in 1983 is de tabakspot een van de pronkstukken in onze verzameling stedelijk zilver. Dat deed bijna vergeten dat dit meesterwerk vanaf 1979 als langdurig bruikleen in onze vitrine prijkte! Onlangs heeft de eigenaar, een van de nakomelingen van de zilversmid, besloten afstand te doen van dit stuk zilver – en van een tweede werk van zijn voorvader – en hij heeft dit tijdig aan het museum meegedeeld. Met grote welwillendheid heeft hij daarbij aan het museum het eerste recht van koop gegeven én zich bij de door externe deskundigen vastgestelde prijs bescheiden opgesteld.
Om budgettaire redenen – een pas verrichte zeer kostbare aankoop die de bodem van de toch al niet overrijke schatkist zichtbaar gemaakt had – heeft het museum de Guyotstichting, wier verzamelgebied immers het Nijmeegs zilver is, te hulp geroepen om deze topstukken voor de collectie te behouden. Deze heeft op haar beurt steun gezocht en gekregen van de Vereniging van Vrienden van Museum Het Valkhof , haar ‘moeder’ – en broodheer! Zo kunnen wij ons nu dus eigenaar noemen van dit prachtige stuk Louis XIV zilver, dat de merken draagt van de maker, het stedelijk adelaarswapen met de gekroonde N en de keurmeestersletter E voor 1752-1753. Een volkomen identiek, eveneens 17,5 cm. hoog exemplaar bezit het Rijksmuseum te Amsterdam, met de keurletter D van 1750-1751.
Een tabakspot is een attribuut dat destijds veelvuldig ter tafel kwam, zeker als er bezoek was. Het was samen met het zilveren pijpencomfoor een luxe artikel waarmee de heer des huizes zijn welvaart en goede smaak kon demonstreren, juist zoals zijn echtgenote dat deed met kostbaar theegerei. Verscheidene van dergelijke potten hebben, toen rokersgezelschappen minder frequent werden, hun bestaan trouwens gered als koekjestrommel.
De doos is vierkant, met afgeronde hoeken en met de pootjes niet daar maar in het midden van de zijkanten, tegen een breed uitspringend gedeelte. De pot en het deksel met een hoge, in een knop uitlopende beëindiging zijn rijk versierd met opgesoldeerde gegoten ornamenten, palmetten, bloemenmanden en guirlandedoeken, alle symmetrisch van opzet. Aan de onderrand hangen lambrequins, een siermotief dat bij de Louis XIV vormgevers en architecten zeer geliefd was. De pot heeft zelfs een eerbiedwaardige ‘museale’ geschiedenis: in 1880 leende mevrouw Scheers-Reijers te Nijmegen hem uit voor de eerste zilverexpositie in ons land, de ‘Tentoonstelling van kunstvoorwerpen in vroegere eeuwen uit edele metalen vervaardigd’ bij Arti et Amicitiae te Amsterdam.
Nieuwsbrieven Vrienden
Vier keer per jaar geeft de Vereniging van Vrienden van Museum Het Valkhof een nieuwsbrief uit. Daarin leest u onder andere over onze Vriendenactiviteiten, de Guyotstichting en komt een Vriend aan het woord en in beeld.
Als Vriend ontvangt u de Nieuwsbrief thuis en leest u als eerste het nieuws.
Nog geen vriend, maar wel interesse?
De meest actuele Nieuwsbrief is gratis verkrijgbaar in het museum in de Vriendenzuil (bij de ingang van het museumcafé).
