- Fout
T/m 31 oktober: Expeditie Steentijd
Vlaardingen-cultuur: jagers worden boeren
11 september t/m 31 oktober 2010, Pleinzaal
In Vlaardingen werden ze voor het eerst ontdekt: sporen van een bijzondere cultuur van jagers en boeren, die tussen 3500 en 2500 voor Christus in Nederland hebben geleefd. Al vijftig jaar doen archeologen onderzoek naar deze ‘Vlaardingen-cultuur’. Voor het eerst wordt er nu een tentoonstelling aan gewijd.
In de waterrijke delta van Maas en Rijn, van Nijmegen tot de Noordzee, leefden 5000 jaar geleden kleine groepen mensen van jacht en visvangst. Maar ze hielden ook vee en aten graan, dat ze hier zelf verbouwden of van elders lieten komen. Deze combinatie van twee bestaanswijzen maakt de Vlaardingen-cultuur uniek.
De kleine tentoonstelling geeft met foto’s, kaarten, reconstructietekeningen en audiovisuele presentaties een beeld van het leven van de prehistorische jagers en boeren langs de grote rivieren. De voorwerpen die ze hebben nagelaten, vooral gemaakt van vuursteen, aardewerk, bot en gewei, zijn tot dusver nauwelijks in musea te zien geweest.
0 Reacties
T/m 3 oktober: Eikenhout en fotopapier
Laatmiddeleeuwse koorbanken op vintage prints van Hans Sibbelee en Jan Verspaandonk
22 juni t/m 3 oktober 2010, Prentenkabinet
Te zien zijn ruim 40 zwartwit foto's van koorbanken uit Oirschot (Noord-Brabant) en Aarschot (Vlaanderen). Tevens is er een virtuele reconstructie van het verloren gegaande koorgestoelte van Oirschot en zijn er twee spectaculaire, en vanwege hun zeldzaamheid buitengewoon kostbare, bruiklenen in de vorm van originele 'zitterkens' (opklapbare zittingen) uit Aarschot.
Spannend aan laatmiddeleeuwse koorbanken is dat deze vaak zijn versierd met voorstellingen die niet alleen vroom, maar ook heel wereldlijk kunnen zijn: van het dagelijks leven en lieflijke taferelen uit de Middeleeuwen, tot spreekwoorden en zelfs gewaagde scènes. De plek voor deze voorstellingen is de misericorde, een steun of console die zich bevindt aan de onderzijde van de opklapbare zitting van een koorbank (Vlamingen noemen ze: ‘zitterkens’).
In 1943 legde de kunstfotograaf Hans Sibbelee (1915-2003) het fascinerende houtsnijwerk vast van de laatmiddeleeuwse koorbanken in de Sint-Petruskerk van Oirschot, Noord-Brabant. Kort daarna brandde deze kerk volledig uit, als gevolg van anti-Duitse beschietingen. Een kwart eeuw later documenteerde de priestergeleerde Jan Verspaandonk (1918-2002) met zijn kleinbeeldcamera het snijwerk van het koorgestoelte in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Aarschot, Vlaanderen. Hoewel de koorbanken van Oirschot dus helaas verloren gingen, bestaan die van Aarschot nog wel. De kerkmeubelen van Oirschot en Aarschot zijn in de vroege zestiende eeuw gemaakt door dezelfde beeldsnijder-schrijnwerker: Jan Borchmans uit Eindhoven.
Sinds vijf jaar wordt er op de afdeling Kunstgeschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen gewerkt aan het project Stalla. Foto’s van koorbanken worden ontsloten in een wetenschappelijke database, die uiteindelijk alle laatmiddeleeuwse koorbanken uit heel West Europa zal omvatten, zo’n 35.000 foto’s. Het fotowerk van Jan Verspaandonk en het fotografisch oeuvre van Hans Sibbelee zijn opgenomen in dit project.
Alle tentoongestelde foto’s zijn - tenzij anders aangegeven - onderdeel van de collectie van het Centrum voor Kunsthistorische Documentatie, Afdeling Kunstgeschiedenis, Radboud Universiteit Nijmegen.
0 Reacties
Vrede van Nijmegenzaal
U maakt kennis met een bijzonder verhaal uit de Nijmeegse en Europese geschiedenis; de Vrede van Nijmegen. Nijmegen vormde van 1678-79 hét politieke centrum van Europa. In de stad vonden onderhandelingen plaats over de beëindiging van verschillende Europese oorlogen. Met deze nieuwe zaal zet het museum - met dank aan de BankGiro Loterij - een eerste stap naar de herinrichting van de vaste presentaties, die in de komende jaren zijn beslag krijgt.
De Vrede van Nijmegen in 1678-79
In 1678 en 1679 werd in Nijmegen een reeks van belangrijke verdragen tussen verschillende Europese staten getekend, die samen de Vrede van Nijmegen worden genoemd. De vrede maakte een eind aan langlopende conflicten over de verdeling van macht en grondgebied in Europa en markeert één van de voornaamste momenten uit de geschiedenis van Europa. Nijmegen was in die tijd een kleine garnizoensstad met ongeveer 20.000 inwoners. Ze werd gekozen als onderhandelingslocatie vanwege haar centrale ligging, gesitueerd op neutraal grondgebied.
De Nijmeegse wandtapijten
De ambassadeurs van de Europese mogendheden in Nijmegen verwachtten dat de locaties waar werd onderhandeld in overeenstemming waren met de status die aan de besprekingen werd toegekend. Om de twee sobere vergaderruimtes van de gedeputeerden van Gelderland in het Nijmeegse stadhuis te voorzien van een passende aankleding werden in allerijl twee series wandtapijten gekocht in het befaamde atelier van de broers Michiel en Philippe Wauters in de stad Antwerpen, destijds het centrum van de tapijtweefkunst. Deze bevinden zich nu, evenals verschillende andere kunstwerken die herinneren aan de Vrede van Nijmegen, in het stadhuis en in Museum Het Valkhof. Een selectie daarvan wordt in de Vrede van Nijmegenzaal gepresenteerd.
Schilderijen, munten en prenten
In de nieuwe zaal zijn naast wandtapijten ook schilderijen, munten en prenten te zien. Een van de eerste Vredes, die van 17 september 1678 tussen Frankrijk en Spanje, wordt prachtig verbeeld op een schilderij van de Franse hofschilder Henri Gascard. In het verdrag dat toen zijn beslag kreeg, werd afgesproken dat Spanje definitief afstand deed van belangrijke grenssteden in de zuidelijke Nederlanden en kreeg Noord- Frankrijk haar tegenwoordige vorm.
Om de Vrede van Nijmegen te herdenken is destijds een groot aantal penningen en munten geslagen, soms van zeer kostbaar materiaal. Zo toont een zilveren penning van Jacob van Dishoecke een panorama op de stad Nijmegen met enkele onderhandelaars op de voorgrond. Bovenaan prijkt het stadswapen op een banderol, voorzien van het opschrift: FIRMATA NEOMAGI PAX 1678 (Vrede gesloten te Nijmegen, 1678). Een replica van deze penning wordt door de gemeente Nijmegen ter herdenking van de Vrede van Nijmegen uitgereikt aan mensen met een uitzonderlijke verdienste voor Europa. Jacques Delors was 15 maart jl. de eerste laureaat.
BankGiro Loterij
In 2008 werd het museum beneficiënt van de Bankgiro Loterij en ontving € 1 miljoen voor vijf jaar. Het geld wordt besteed aan de nieuwe inrichting van de vaste presentatie. Het eerste project was de realisatie van de nieuwe 'Vrede van Nijmegenzaal'.
