noord-zijde.jpg

random image default10

25 Topstukken uit de collectie van het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten nu op Collectie Gelderland te zien!

Wat heeft een smid uit de klokbekertijd achtergelaten, welk gereedschap gebruikte een Bataafse veearts, wat is een pisglas en wat vertelt ons een graafplaat van de familie Pieck? Antwoord hierop geven 25 nieuwe verhalen, die Museum Het Valkhof aan de website www.collectiegelderland.nl heeft toegevoegd.  Ze worden verteld aan de hand van archeologische topstukken uit de collectie van het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten van Gelderland. De publieksvriendelijke teksten zijn geschreven door Evert van Ginkel. Wie de topstukken in het origineel wil bekijken heeft de kans om dit in Museum het Valkhof te doen.

Sinds half november is de Raad van Toezicht van Museum Het Valkhof weer op sterkte. Begin 2017 gaf de zittende Raad van Toezicht aan te willen plaatsmaken voor een nieuwe Raad, nadat Museum Het Valkhof eind 2016 in een bestuurscrisis was terechtgekomen. Op 15 mei 2017, na het verschijnen van twee onderzoeksrapporten van het museum, werden drie nieuwe Raad van Toezichtleden benoemd. Dat waren Mevrouw Adelheid Ponsioen en de heren Wilbert Gitmans en Hans van Schaijk. De heer Van Schaijk gaf bij zijn aantreden al aan dat hij de functie door persoonlijke omstandigheden niet langer dan tot uiterlijk half september kon vervullen. In zijn plaats trad toen  oud-burgemeester Gerd Prick van Groesbeek toe tot de Raad. Deze drie leden hebben in oktober via een open procedure gezocht naar uitbreiding tot het gewenste aantal van vijf leden. Half november zijn deze benoemd. Met  de heren Jan Westendorp en Roland Wanders is de Raad van Toezicht van Museum Het Valkhof nu volledig op sterkte. De nieuwe leden hebben grote ervaring met besturen en toezicht in culturele organisaties. 

Schaarste maakt inventief. In de zeventiende eeuw beschikte men in Zweden niet over voldoende zilver voor de muntslag maar wel over een overschot aan koper. Om het koper als betaalmiddel te kunnen gebruiken, moest het gewicht van de koperen munt in verhouding staan met de zilverwaarde op dat moment. Dit resulteerde in grote platen, plåtmynt ofwel plaatgeld genoemd. Op deze platen werden vijf stempels aangebracht, met daarop de waarde en het jaartal van uitgave. Wanneer de koperprijs hoog genoeg was diende het plaatgeld niet alleen als betaalmiddel binnen Zweden, maar ook als handelswaar en werd het “grote geld” naar Europa geëxporteerd. Zo kan het dat een 2 daler plåtmynt van ruim 20 bij 30 cm (!) uit 1680 is gevonden in Nijmegen.

In de achttiende eeuw zocht Zweden opnieuw naar een oplossing voor de schaarste aan zilver. Deze keer om de Grote Noordse Oorlog (1700-1721) te kunnen financieren. Onder leiding van de minister van financiën, Georg Heinrich von Görtz (1668-1719), werd de Zweedse markt tussen 1715 en 1719 overspoelt met lichte koperen noodmunten met het drieregelig opschrift I. DALER S.M., wat betekende dat iedere koperen noodmunt gelijk stond aan één zilveren daler (silvermynt). Om vervalsingen tegen te gaan werden deze Görtzdalers in verschillende series uitgegeven, waarbij een nieuwe uitgave de vorige waardeloos maakte. Op de eerste in de serie stond op de voorzijde een kroon, op de volgende mythologische figuren zoals Jupiter, Mars, Mercurius en Phoebus. De Zweedse bevolking wantrouwde de munten, want de overheid kon niet garant staan dat het koper ook echt voor één zilveren daler kon worden omgeruild. In 1721, nadat de Grote Noordse Oorlog was beëindigd, verviel de nominale waarde en werden vele Görtzdalers overslagen als 1 öre munten, zoals ook te zien is op de foto hieronder.

Benieuwd naar nog meer noodgeld uit de collectie van Museum Het Valkhof? Bekijk bijvoorbeeld de negentiende-eeuwse stuivers uit Curaçao, de Napoleontische belegeringsmunten van Antwerpen uit 1814 of het papieren noodgeld van Kleef uit de Tweede Wereldoorlog. Deze en nog meer Europese en overzeese noodmunten zijn vanaf nu te vinden op Collectie Gelderland.

munt voor website 500px
C.XVII.2919 – 1 öre kopparmynt van Fredrik I van Zweden (r. 1720-1751) .

Bent u benieuwd of u kostbaarheden in huis hebt? Laat uw objecten taxeren tijdens de opnamedag van Tussen Kunst en Kitsch in ons museum op 19 februari aanstaande. Wilt u aanwezig zijn bij deze opnamedag? Geef u hier op.