DSC_0905a.jpg

random image default10

circa 1494, borduurwerk op damast, 98 x 220 cm

Nijmegen was in de 15de eeuw een bloeiende stad en de belangrijkste plaats in het hertogdom Gelre. De hertog verbleef met zijn hof regelmatig in het Valkhof. De grote burcht was in de 12de eeuw gebouwd door Frederik Barbarossa en door de Gelderse hertogen uitgebreid. De koop- en ambachtslieden verenigden zich, zoals in veel andere steden, in gilden. Binnen deze structuur zorgden de gildeleden voor elkaar, maar ook opleiding en controle op de geleverde waar werd binnen de gilden geregeld.

ANTEPENDIUM NIJMEEGS SCHIPPERSGILDE

Het schippersgilde behoorde tot de rijkste van de stad. Nijmegen was vanaf 1402 lid van het Hanzeverbond waarin handelaars op de Noord- en Oostzee samenwerkten. De Nijmeegse schippers waren echter vooral actief in de rivierhandel. Het gilde liet aan de Waalkade, vlakbij het Valkhof, een stenen kapel bouwen. Voor het altaar werd een rijk geborduurd antependium besteld. Het hing aan de voorkant van de altaartafel tot aan de grond.

Op het grote doek ligt een koopvaardijschip voor anker. De zeilen zijn gereefd, aan de met gouddraad op het damast geborduurde touwen hangen katrollen en ballastzakken. Op de boeg staat een vlag met het wapen van Gelre, op de achtersteven een vlag met de Nijmeegse stadsadelaar. In de top van de mast wappert een dubbele wimpel in de stadskleuren zwart en rood. Links van het schip staat Maria op een veld van bloemen. Rechts staat Sint Olof, de patroonheilige van de Hanzeschippers. Hij introduceerde als Vikingkoning het christelijk geloof in Noorwegen; onder zijn voet ligt dan ook een personificatie van het heidendom.

Het antependium van de Nijmeegse schippers is het grootste borduurwerk uit de middeleeuwen dat in Nederland bewaard gebleven is. 

Recent verscheen over dit borduurwerk een publicatie in de serie Museumstukken, uitgegeven door de Vrienden van Museum Het Valkhof. Aanvullend op deze publicatie, door Marja Begheyn-Huisman, vindt u hier een link naar een zogenaamd zoomify-bestand. Dit bestand maakt het u mogelijk het antependium tot op de draad te bekijken door middel van een foto op zeer hoge resolutie. Wim Braakhekke heeft in voorbereiding op de recente publicatie de planten en bloemen op het antependium aan een gedegen onderzoek onderworpen.